biosta
Well-known member
همیشه از اینكه در خیابانی خلوت تنها راه بروم میترسم چون دوستم تعریف میكرد چطور یك موتورسوار با حرفهای ركیك و ویراژهایی كه سر راهش داده باعث شده او تا مدتها جرأت نكند غروبها تنها از محل كار به خانه برگردد.
شاید برای شما اتفاق افتاده باشد كه در خیابان و كوچه متلك بشنوید یا در اماكن عمومی برایتان مزاحمتهایی ایجاد شود.در این صورت عكسالعملتان چیست؟
مزاحمتهای این چنینی تنها مختص زنان ایرانی نیست و در همه كشورهای دنیا همیشه زنانی هستند كه از انواع مزاحمتهای خیابانی آزار دیده باشند.
اگرچه هنوز پژوهشی از سوی مراكز دولتی برای به دست آوردن آمار زنانی كه مورد آزارهایی از این دست قرار گرفتهاند انجام نشده است، اما متوسط گزارشهای منطقهای از كشورهای مختلف ثابت میكند هر زنی دست كم یك بار نوعی از مزاحمت خیابانی را در زندگیاش تجربه میكند. گزارشی كه از كشور یمن در این باره منتشر شده است نشان میدهد در این كشور بیشتر از 90 درصد زنان، حتی زنان محجبه نیز از مزاحمتهایی خیابانی در امان نبودهاند. همچنین این پژوهش گویای آن است كه این معضل بیشتر برای زنان جوان اتفاق میافتد و بیشتر آنها میانگین سنی 18 تا 30 سال دارند.
به نظر میرسد در كشور ما هم تجربه برخی مزاحمتهای خیابانی برای دختران و زنان امری عادی شده است و مادربزرگ، مادر، عمه، خاله و خواهر ما هم این موضوع را با شكلی متفاوت تجربه كردهاند و به همین علت است كه همیشه به ما توصیه میكنند «پس از تاریكی هوا نباید تنها از خانه بیرون بروی»، «مواظب نوع لباس پوشیدنت باش» و...
ندا، 18 ساله درباره متلكهای خیابانی به جامجم میگوید: یك روز كه به كلاس تایپ میرفتم، پسری مزاحمم شد. او میخواست به من نزدیك شود و من كه بشدت ترسیده بودم، جیغ زدم تا دست از سرم بردارد اما او نرفت و وقتی چند جوان با او برخورد كردند مرا متهم میكرد كه جلف بودهام!
به گفته دكتر اصغر مهاجری، جامعهشناس، پژوهشی كه بتازگی توسط چند دانشجو انجام شده نشان میدهد هر زن ایرانی به میزان مسافتی كه در خیابان و كوچه طی میكند بین یك تا 20 بار از طریق مزاحمتهای كلامی و فیزیكی از سوی مزاحمان آزار میبیند.
مزاحمان خیابانی چه كسانیاند؟
مزاحمان خیابانی در كشور ما فقط دختران مجرد را اذیت نمیكنند و در بین آزاردیدگان، زنان متاهل و میانسال نیز وجود دارند.
در گذشته بیشتر جوانها با گفتن جملاتی دختران و زنان را اذیت میكردند اما الان این متلكها به آزار جسمی هم رسیده و با موتورسیكلت یا خودرو برای زنان مزاحمت ایجاد میكنند.
به نظر میرسد تنها این جوانان نیستند كه متلك میگویند و ایجاد مزاحمت میكنند، بلكه گاهی كسانی كه سنی هم از آنها گذشته این كار را انجام میدهند.
كسانی كه برای دیگران مزاحمت ایجاد میكنند، اغلب طعمههای خود را از میان آنهایی انتخاب میكنند كه قدرت دفاعی از خود ندارند تا بیشتر بتوانند آزار برسانند و این رفتار ضداجتماعی خود را بارها انجام میدهند چون از این كار لذت میبرند.
مزاحمتهای خیابانی نوعی پرخاشگری نیز به شمار میآید؛ چرا كه از نظر روانشناسی، هدف از پرخاشگری آزار و اذیت دیگران است و پرخاشگر با قصد و نیت این كار را میكند. فرد سعی میكند با ناسزاگویی و حركات زشت خود را تخلیه كند و همین سبب میشود تا طرف مقابل بیشتر آسیب ببیند.
پرخاشگری تنها فیزیكی نیست و همین ناسزا گفتن و انجام حركتهای ناشایست با موتور هم میتواند پرخاشگری محسوب شود.در این صورت، كسی كه این آزار را میبیند بشدت دچار استرس و فشار روانی میشود.
این استاد دانشگاه معتقد است ریشههای متلكپراكنی مربوط به عقدههای درونی دوران كودكی است كه فرد احساسات منفی خود را به صورت متلكگویی نشان میدهد. معمولا پشت این متلكگوییها تفكر خاصی وجود ندارد و بیشتر كودكانی كه با سختگیری والدینشان بزرگ شدهاند، دچار این عقده روانی میشوند و در بزرگسالی به این رفتارها گرایش پیدا میكنند.
چه كسی مقصر است؟
لیلا، دانشجوی رشته گرافیك است و خاطره تلخی از یك مزاحمت خیابانی دارد. او كه نمیخواهد جزئیات ماجرا را بگوید، توضیح میدهد: وقتی با دوستم در این باره صحبت كردم او به من گفت خودت مقصر هستی، حتما به گونهای عمل كردی كه باعث این اتفاق شدهای، اما من بشدت از این عكسالعمل ناراحت شدم و دیگر این موضوع را برای كسی تعریف نكردم و با این حال یك سوال همیشه برای من باقی ماند؛ مگر من چه كرده بودم كه باید اینگونه آزار میدیدم؟
مهاجری درباره این باور نادرست عمومی میگوید: بارها شنیدهایم در پاسخ به مزاحمتهای خیابانی، اطرافیان میگویند تقصیر خودت است، حتما مشكل خاصی در رفتارت وجود دارد و اگر زنی به دیگران بگوید مقصر نبوده كسی حرفش را نمیپذیرد و حتی ممكن است برچسبهای نامناسبی هم به او بزنند.
به همین دلیل بسیاری از زنان و دختران، تجربه خود را از مزاحمتهای خیابانی با كسی در میان نمیگذارند و استرسهای ناشی از آن همچنان ادامه دارد كه ممكن است آسیبهای روانی و اجتماعی بعدی را به همراه داشته باشد.
مزاحمت، جا و مكان نمیشناسد
خیلی دیرم شده بود و باید حتما تا نیم ساعت دیگر در محل كارم حاضر میشدم. برای همین وقتی قطار مترو رسید در واگن عمومی سوار شدم،واگن خیلی شلوغ بود،اول متوجه نشدم اما بعد دیدم مردی آنقدر به من نزدیك شده كه در گوشم حرفهای ركیك میزند. او را هل دادم و به مرد پشت سری خورد و همین باعث سر و صدا شد. وقتی دیدم این گونه است تا قطار به ایستگاه رسید، پیاده شدم و در قسمت بانوان سوار شدم. این داستان تلخی است كه چند روز پیش همكارم تعریف كرد.
حتی این موضوع باعث میشود برخی دختران كمتر در اماكن عمومی حاضر شوند و همیشه از تنها بودن واهمه داشته باشند یا اینكه برای حضور در بعضی مكانها حتما نیاز به كسی داشته باشند كه مراقبشان باشد.
البته ایجاد مزاحمت برای زنها مختص خیابان نیست و گاهی برخی مزاحمتها نیز در محل كار رخ میدهد.این نوع آزارها بیشتر به زنها آسیب میرساند چون وقتی در خیابان متلك میشنوند، بالاخره با گذشتن از آن مكان ماجرا تمام میشود، اما ایجاد مزاحمت در محل كار ممكن است به یك مشكل همیشگی و هر روزه بدل شود.
من خانمی كه در محل كارش هر روز مزاحمتهایی برای او ایجاد میشد، اما نه جرات داشت آن موضوع را با رئیسش مطرح كند و نه در خانه، چون میترسید شغلش را از دست دهد.
قانون، مزاحمان را تنبیه میكند
در قانون اساسی آمده است مزاحمت از نظر قانون، عملی مجرمانه تلقی میشود كه در ماده ۶۱۹ قانون مجازات اسلامی برای مرتكب این فعل مجازات پیشبینی شده است و براساس آن هر كس در اماكن عمومی یا معابر متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حركات مخالف شئون و حیثیت به آنان توهین كند به حبس از دو تا شش ماه و تا ۷۴ ضربه شلاق محكوم میشود.
بنابراین تعرض میتواند با لفظ یا فعل شخصی باشد، به عنوان مثال چنانچه یك مرد لفظی را در اصطلاح به عنوان متلك به زنی بگوید، مشمول این ماده است و باید مجازات شود، همچنین اگر مردی فقط به دنبال خانمی راه بیفتد و از هیچ لفظی نیز استفاده نكند، این عمل او باز هم مصداق بارز مزاحمت تلقی میشود و مرتكب به موجب قانون مجرم محسوب میشود.
همچنین هر وقت معلوم شود مردی به قصد مزاحمت در اماكن عمومی یا معابر زنی را تعقیب كرده است و صرفاً هم عنوان مزاحمت بر آن صادق باشد، عمل ارتكابی مشمول صدور ماده ۳ لایحه قانونی راجع به مجازات حمل چاقو (ماده ۶۱۹ فوق الذكر) است و در این مورد فرقی بین این كه لفظ یا الفاظی را به كار برده باشد یا نه، نیست.
البته در صورتی كه لفظ یا فعل به كار گرفتهشده از سوی مزاحم موجب توهین به خانم شده باشد كه تشخیص این مهم با شخص قاضی است، به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه یا 50 هزار تا یك میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود.
معنی توهین نیز مطابق استفساریهای كه از مجلس شورای اسلامی شده به این شرح بیان شده است: «از نظر مقررات كیفری، توهین عبارت است از به كار بردن الفاظی كه صریح باشد یا ارتكاب اعمال و انجام حركاتی كه با الفاظ عرفیات جامعه یا در نظر گرفتن شرایط زمانی و مكانی و موقعیت اشخاص موجب تخفیف و تحقیر آنان شود و با عدم ظهور الفاظ توهین تلقی نمیشود.»
البته از آنجا كه مزاحمتهای كلامی علاوه بر متلكپرانی در خیابانها میتواند به وسیله تلفن و دیگر وسایل مخابراتی باشد كه در این صورت مرتكب به حبس از یك تا شش ماه محكوم خواهد شد.
با این حال، معمولا زنها جرات شكایت كردن از مزاحمان را ندارند و ترجیح میدهند موضوع را در سكوتی سنگین فراموش كنند تا از سوی دیگران متهم نشوند.
در حالی كه ترس آنها از مطرحكردن این نوع مشكلات در محل كار سبب میشود تا مزاحمان جریتر شوند و مزاحمتهایشان بیشتر شود و نهتنها بر سلامت روانی آنها اثر بگذارد و احساس امنیتشان را خدشهدار كند، بلكه زندگی خانوادگیشان را از هم بپاشد یا وجهه اجتماعیشان را تخریب كند. به همین علت به نظر میرسد بهترین راه برای حل مساله این است كه زنها به محض مواجهه با مزاحمتهای خیابانی، جریان را به پلیس اطلاع بدهند تا از آسیبهای بعدی كه شاید گریبانشان را در آینده بگیرد، پیشگیری كنند.