خبرگزاری ایسنا: در سومین روز از هفته نوبل، جایزه نوبل شیمی 2014 با دقیاقی تاخیر به اریک بتزویگ، استفن هل و ویلیام مورنر اختصاص یافت.
جایزه نوبل شیمی برای تولید میکروسکوپ فلورانس فوق واضح به این سه شیمیدان اهدا شد.
تا پیش از آغاز برنده نوبل شیمی 2014، گمانهزنیهای بسیاری وجود داشت که در ساعات پایانی بیشتر حول پژوهشهای مرتبط با گوشی هوشمند یا تبلت بودند. برای مثال، پرفسور چینگ دبلیو تانگ و استیون وان اسلایک از آمریکا برای اختراع دیود ساطع کننده نور آلی که از اهمیت زیادی در تلویزیونهای وضوح بالا و جدیدترین تلفنهای همراه و رایانهها برخوردار است، از جمله کاندیدهای مورد بحث برای کسب جایزه نوبل شیمی بودند.
از سال 1901 تا کنون، بیشتر برندگان جایزه نوبل شیمی از 10 حوزه بیوشیمی، شیمی آلی، شیمی فیزیک، شیمی ساختاری، شیمی اتمی، سینتیک شیمیایی، شیمی محصولات طبیعی، شیمی صنعتی، شیمی معدنی و بیوشیمی تحلیلی بودهاند.
این جایزه سال گذشته به مارتین کارپلوس از دانشگاه هاروارد، مایکل لویت از دانشگاه استنفورد و آریه وارشل از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی به خاطر توسعه مدلهای چندمقیاسی سیستمهای شیمیایی پیچیده اعطا شد.
برندگان نوبل فیزیک 2014 معرفی شدند- جایزه ای برای لامپ های ال ای دی آینده
صد و هشتمین جایزه نوبل فیزیک در سال 2014 میلادی به طور مشترک به ایسامو آکاساکی و هیروشی آمانو از دانشگاه ناگویا در ژاپن و شوجی ناکامورا از دانشگاه کالیفرنیا سانتاباربارا امریکا تعلق گرفت،
روزهای پر تب و تاب اهدای نوبل از روز گذشته آغاز شده تا محققان و دانشمندان بسیاری چشم به نظر داوران دوخته و منتظر اعلام نتایج باشند. جایزه نوبل فیزیک توسط آکادمی علوم سلطنتی سوئد در استکهلم اهدا می شود. صد و هشتمین جایزه نوبل فیزیک در سال 2014 میلادی به طور مشترک به ایسامو آکاساکی، هیروشی آمانو، شوجی ناکامورا برای تحقیقاتی در رابطه با ابداع دیودهای کارآمد منتشر کننده نور آبی که امکان منابع نور سفید بصرفه را فراهم کردند. در اثر اتصال یک نیمه رسانای نوعn الکترون اضافی و نیمه رسانای نوع p دارای حفره (بار مثبت) قطعه ای به نام (دیود) ساخته می شود. با کمک این اختراع می توان شاهد ظهور لامپ های ال ای دی متفاوتی بود که نه تنها با محیط زیست سازگارترند بلکه جایگزین مناسبی نیز برای نورهای قدیمی خواهند بود. لامپ های رشته ای قرن بیستم میلادی را روشن کردند و اکنون لامپ های ال ای دی روشن کننده قرن 21 خواهند بود. لامپ های ال ای دی به ذخیره منابع زمینی نیز کمک می کنند. دیودهای قرمز و سبز از مدت ها قبل ابداع شده بودند اما در این میان بدون نور آبی، ساخت لامپ های سفید امکان پذیر نبود و این معما در حدود سه دهه بدون جواب باقی مانده بود. * نکات قابل توجهی در رابطه با اهدای نوبل فیزیک تاکنون 107 نوبل فیزیک از سال 1901 تا 2013 میلادی اهدا شده اند که 2 نفر از برگزیدگان زن بوده اند و "لورنس برگ" جوان ترین شخصی بود که توانست این جایزه معتبر علمی را در سال 1915 به همراه پدرش از آن خود کند و مسن ترین شخصی که این جایزه را دریافت کرد "ریموند دیویس" هشت و هشت ساله بود که در سال 2002 میلادی منتخب دریافت این جایزه شد. میانگین سنی منتخبان این جایزه در حدود 55 سال بوده و جان باردین، تنها دانشمندی بود که توانست دو بار این جایزه را از آن خود کند. خانواده کوری (ماری و پیر کوری و دخترشان ایرن کوری) خانواده ای بوده اند که همگی توانستند این جایزه معتبر علمی را از آن خود کنند. در این میان پدران و پسران متعددی نیز وجود داشتند که مشترکا این جایزه را به خود اختصاص دادند، ویلیام براگ و پسرش لورنس براگ، نیلز بوهر و پسرش آگ بوهر، مان سیگبام و پسرش کلی سیگبان و در نهایت جی جی تامسون و پسرش جورج پاگت تامسون. مروری بر منتخبان نوبل سال گذشته کمیته نوبل مستقر در آکادمی سلطنتی علوم سوئد، فرانسوا انگلرت، استاد 81 ساله و بازنشسته دانشگاه بروکسل در بلژیک و پیتر هیگز، استاد 84 ساله و بازنشسته دانشگاه ادینبورگ در انگلیس را به طور مشترک برنده جایزه نوبل فیزیک در سال 2013 میلادی اعلام کرد. کمیته نوبل، این دو دانشمند را به خاطر کشف نظری مکانیسمی که به درک صحیحی از منشأ جرم ذرات زیراتمی کمک می کرد و با کشف ذره بوزون هیگز در آزمایشهای اطلس و سی.ام.اس در برخورد دهنده بزرگ هادرونی سرن تایید شده بود، شایسته دریافت این جایزه دانست. ذره خدا عنوانی بود که روزنامه نگاران برای بوزون هیگز انتخاب کرده بودند. ذره ای بنیادی که دیگر ذرات در برهم کنش با آن دارای جرم می شوند. این ذره آخرین پازل از ذرات پیش بینیشده مدل استاندارد ذرات بنیادی است، ولی مدل استاندارد ذرات بنیادی بخش کوچکی از پازل عظیم کیهانی است. وصیت آلفرد نوبل در 27 نوامبر 1895 آلفرد نوبل آخرین وصیت خود را امضا کرد و بیشتر دارایی خود را به جایزه ای اختصاص داد تا همه ساله بدون توجه به ملیتی خاص، به افراد شایسته اهدا شود. براساس وصیت نوبل، بخشی از این جوایز به فردی اهدا می شود که مهمترین کشف را در این حوزه به سرانجام رسانده باشد.
در حالیکه گمانهزنیها در مورد برنده احتمالی این جایزه بیشتر حول استفن شرر برای تحقیقات در حوزه بیماریهای ژنتیک کودکان و دیوید ژولیوس برای شناسایی خانواده اختصاصی از ژنها و کشف علت همزمان درد و گرما هنگام خوردن فلفل تند بود، نوبل پزشکی 2014 برای اکتشاف سلولهایی که شامل سیستمهای مکانیابی در مغز هستند به کییف و موزرها اهدا شد.
می بریت و ادوارد موزر، پنجمین زوجی هستند که با هم موفق به کسب جایزه نوبل شدهاند.
به گفته داوران، دلیل اهدای این جایزه به دانشمندان برای کمک آنها به درک بهتر از فعالیت مغزی و تعیین اینکه مردم چگونه راهشان را پیدا میکنند، بوده است.
نتایج ات این سه محقق به توضیح علت ناتوانی بیماران مبتلا به آلزایمر در تشخیص محیط اطراف کمک میکند.
ما چگونه میدانیم که کجا هستیم و چگونه راهمان را پیدا میکنیم یا چگونه این اطلاعات را به شکلی ذخیره میکنیم که در زمان بعد در همان راه به سرعت بتوانیم آنها را بازیابی کنیم؟ نوبل پزشکی امسال به کشف سیستم مکانیابی یا همان جیپیاس داخلی در مغز اختصاص یافته که در حقیقت پایهای سلولی را برای عملکرد شناختی بیشتر نشان میدهد.
در سال 1971 جان او کییف اولین بخش از این سیستم مکانیابی را شناسایی کرد. وی نوعی سلول عصبی را در هیپوکامپپ مغز شناسایی کرد که همیشه زمانی که موش با یک محل خاص در اتاق روبرو میشد، فعال میگشت. سایر سلولهای عصبی در زمانی که موش در مناطق دیگر اتاق حضور داشت، فعال میشدند.
بیش از سه دهه بعد در سال 2005، می بریت و ادروارد موزر توانستند بخش کلیدی دیگری از سیستم جیپیاس مغز را شناسایی کنند. آنها نوع دیگری از سلول عصبی موسوم به «سلولهای شبکه» (grid cells) را کشف کردند که یک سیستم مختصات تولید کرده و موقعیتیابی دقیق و راهگشایی را ممکن میسازد. پژوهش متعاقب آنها نشان داد که چگونه مکان و سلولهای شبکه، تعیین موقعیت و مکانیابی را ممکن میسازند.
ات او کییف، می بریت و ادوارد موزر مشکلی را حل کردند که ذهن فلاسفه و دانشمندان را برای قرنها به خود مشغول داشته بود و آن، چگونگی نقشهسازی توسط مغز از محیط اطراف ما و چگونگی شناسایی راهها توسط انسان در محیطهای پیچیده است.
